Portföyünüzü iki borsada birden izliyorsanız er ya da geç şunu görürsünüz: aynı varlık, aynı anda, iki farklı fiyat. Fark bazen binde bir, bazen yüzde bir.
İlk okuma genellikle “biri yanlış” oluyor. İkisi de yanlış değil. Tek bir doğru fiyat olmadığı için.
Tek bir fiyat yok, defter var
Bir borsadaki fiyat, o borsada en son gerçekleşen işlemin fiyatıdır. O işlem, yalnızca o borsanın emir defterindeki alıcı ve satıcı arasında oldu.
Yani “Bitcoin’in fiyatı” diye merkezî bir değer yok; her borsanın kendi defteri ve kendi son işlemi var. Sitelerde gördüğünüz tek bir sayı da bir gerçek değil, birden çok borsanın ortalaması; hangi borsaların hangi ağırlıkla alındığına göre değişiyor.
Aynı hisse için de benzer bir durum geçerli: farklı borsalarda işlem gören bir hissenin fiyatı, kur ve seans saatleri devreye girdiğinde bire bir örtüşmez.
Farkı büyüten şey
Boşluğun büyüklüğünü birkaç etken belirliyor.
Likidite. Defterde ne kadar az emir varsa, tek bir işlem fiyatı o kadar oynatır. Büyük hacimli bir borsayla küçük bir borsayı karşılaştırdığınızda farkın büyük kısmı buradan gelir.
Yerel talep. Belirli bir ülkeye ya da para birimine hizmet eden bir borsada, o bölgeye özgü talep fiyatı kalıcı biçimde yukarı ya da aşağı çekebilir. Bu fark bazen haftalarca kapanmaz.
Para birimi. Farklı kotasyon para birimleriyle işlem gören çiftleri karşılaştırıyorsanız, gördüğünüz farkın bir kısmı varlığın değil kurun farkıdır.
Oynaklık anı. Sert hareketlerde borsalar aynı hızda tepki vermez. Boşluk saniyeler içinde açılır ve genellikle yine saniyeler içinde daralır.
Ekranda görünen boşluk neden alınamıyor
Farkı gören çoğu kişinin aklına gelen ilk şey aynı: ucuz olandan al, pahalı olana taşı, farkı kazan. Bu fikir tarif olarak doğru, uygulamada neredeyse hiçbir zaman ekranda görünen boşluğu üretmez.
Arada duran kalemler şunlar: iki taraftaki işlem ücretleri, çekme ücreti, transferin tamamlanma süresi, ve emrin gördüğünüz fiyattan değil defterde bulunabilen fiyattan dolması. Transfer dakikalarca sürdüğünde, sürenin sonunda kapanmış bir boşluğa varmış olursunuz, ama ücretleri ödemişsinizdir.
Bir de görünmeyen kısım var: para her iki borsada da hazır bekliyorsa transfer süresi ortadan kalkar, fakat bu sefer sermayenin bir kısmı sürekli iki yerde bekliyor demektir. Bu da bir maliyet, sadece faturada görünmüyor.
Kalıcı ve büyük görünen bir fark varsa, çoğu zaman sebebi bir fırsat değil bir kısıt oluyor: o borsada çekim durdurulmuş, o bölgede transfer zorlaşmış ya da defter gerçekten çok ince olabiliyor.
Ne yapılabilir
Pratik karşılığı basit; bir okuma alışkanlığı, işlem stratejisi değil.
Portföyünüzü değerlerken hangi borsanın fiyatını kullandığınızı bilin ve sabit tutun. Toplamınız her yenilemede birkaç yüzde oynuyorsa, sebep piyasa değil kaynak karışıklığı olabilir.
Bir varlığı alıp satarken de referansınız birleşik ortalama değil, işlemi yapacağınız borsanın kendi defteri olsun. Ortalama fiyat bir haber değeridir; sizin ödeyeceğiniz fiyat o defterde yazıyor.
Finbula’da kripto ve hisse pozisyonlarını tek tabloda okurken, her satırın hangi kaynaktan geldiği görünür durumda kalır. Farkın nereden geldiğini bilmek, farkın kendisinden daha çok işe yarıyor.
